نقد و دیدگاه

نام فیلم: “برتا واگن”
کارگردان: مارتین اسکورسیزی
فیلم نامه: جان و جویس کورینگتن
بازیگران: باربارا هرشی، بری پریموس، برنی کیسی و جان کارادلین
راجر ایبرت ۱۹ جولای ۱۹۷۲

“برتا واگن” بطور غریبی یک فیلم دلچسپ است و نمی شود گفت که صرفا یک فیلم گیشه ای و بدون ساختار است. فیلم الهامش را از کردار و منش “برتا تامپسون” (معروف به واگن) ، یک قهرمان سرکش که در طول دوران افسردگی در آرکانزاس تحت عمل جراحی قرار گرفت، به دست آورده است. من کاملا مطمئن نیستم که او را فقط بخاطر ریخت بدنی اش به اسم “واگن” صدا می زدند یا بخاطر مکانی که او دوست داشت غروب ها را در آنجا سپری کند. اما می توانم به صراحت این را بگویم باربارا هرشی که نقش او را در فیلم بازی می کند، به مانند یک کوه، سفت و مقاوم بنظر میرسد. برای این نوع ژست، باید سپاسگذار بود.

ماجرای فیلم در منطقه تیره و تار و خشن جنوب می گذرد و برتا دختری است که بر اثر اتفاق درگیر یک ماجرای خشونت بار می شود. او عاشق بیل شلی بزرگ (دیوید کارادین) می شود که همچون آنارشیست  مشهور، بیل هیوود بزرگه، طراحی شده است. هر دوی آنها دیدارهایی را با دیگر دوستانشان طرح ریزی می کنند. دوستانی همچون راک براون که یک قمار باز ماهر است و وون مورتن، یک سیاه پوست تنومند که یک موسسه هارمونیک و اسلحه فروشی را اداره می کند.

و ماجرا به آنجا میرسد که دارو دسته آنها کامل می شود و کاملا اتفاقی اولین قتل آنها وقتی اتفاق می افتد که برتا به یک قمار باز که در صدد کشتن راک است، شلیک می کند. پیشرف تدریجی درام فیلم از عشق میان دو جوان و تبدیل شدن آن به یک دارو دسته ی تحت تعقیب خطرناک، فیلم “بانی و کلاید” را به یاد ما می اندازد، و حدس می زنم که خودشان هم چنین قصدی داشته اند. اما در فیلم ماجراهای بسیار دیگر وجود دارد تا اینکه صرفا خواسته باشند یک بازسازی از فیلم دیگری انجام داده باشند. من بر این اندیشه هستم که راجر کورمن، موفق ترین تهیه کننده هالیوودی/بین المللی فیلمهای استثماری، بازیگرها و خدمه را به جنوب فرستاده است به امید اینکه یک فیلم زیبا، ساده، اغوا کننده و خشن را برای تابستان آماده کنند.

اما نتیجه، چیز دیگری و البته، فیلم بهتری است. مارتین اسکورسیزی کارگردان فیلم به فضا و جوی بالاتر از اکشن صرف پانهاده است و خشونت او همیشه بی پرده و نامطبوع است. آنطوری که فیلمهای خشن این روزها هستند، او هیچ وقت از خشونت برای سرگرم کردن بیننده ها و شادمانی آنان استفاده نمی کند. در طول دیدن فیلم او این احساس به ما دست می دهد که در جنبه تاریک یک روح (ضمیر) ، سکنی گزیده ایم.

کاراکتر برتا در طول فیلم از بسیاری راههای غیر معقول، پیشرفت می کند. او بی قید از امور جنسی است اما نه بی قید از ذهنش و هنگامی که بیل بزرگ به زندان فرستاده می شود، او همچنان عاشق او باقی می ماند اما بخاطر در آوردن خرج زندگی اش به هر جای نا مناسبی  پامی گذارد.

در فیلم تعدادی تصویر دیدنی خوب وجود دارد. یک برداشت از مجرمان که در حال فرار از بین الوار ها هستند و برداشت دیگر از دار و دسته که در حال دویدن به درون رودخانه ای هستند که بنظر یک گله می آیند و همچنین بطور عجیب نشان دادن خط آهن به صورت دایره وار.

اسکورسیزی به نظر یکی از امید های جوان با آینده ی روشن سینمای آمریکا است. اولین فیلم باشکوه او به اسم “من اول صدا میزنم” جایزه اول فستیوال فیلم شیکاگو را دریافت کرد. او همچنین دستیار تدوین و کارگردان فیلم “وود استاک” بوده است و برای آینده هم پروژهای نا تمام بسیاری را در دست دارد. این فیلم اولین فیلم عرفی او بشمار می رود. او با بازیگران و با دوربین راحت است و سعی دارد که شیوه روایی سینما را به سبک خودش تغییر دهد. اسکورسیزی، در حصار محدودیت های فراوان ساخت فیلم، تاکنون موفق بوده است.